NEB Nepali grade 11 and 12 Syllabus based on New Curriculum

NEB गणिका शिक्षा पाठ्यक्रम – कक्षा ११ र १२ | Nepali Syllabus २०८१
🇳🇵 NEB पाठ्यक्रम २०८१ | NCF २०७६

कक्षा ११ र १२
गणिका शिक्षा (Nepali) पाठ्यक्रम

पूर्ण अध्याय-वार विवरण, शिक्षण घण्टा, सिकाइ उपलब्धि र मूल्याङ्कन संरचना — राष्ट्रिय पाठ्यक्रम ढाँचा २०७६ अनुसार।

📖 कक्षा ११–१२ 🧠 अनिवार्य Nepali ⏱ १२० शैक्षिक घण्टा 📝 सैद्धान्तिक + प्रयोगात्मक
१०
इकाइहरू (कक्षा ११)
१०
इकाइहरू (कक्षा १२)
१२०+४०
सिद्धान्त + प्रयोगात्मक घण्टा
NCF
राष्ट्रिय ढाँचा २०७६
📘
पाठ्यक्रमको मुख्य विशेषता: गणिका शिक्षाले भाषिक क्षमता, सृजनात्मक अभिव्यक्ति, साहित्यिक विश्लेषण र सामाजिक–सांस्कृतिक चेतना विकास गर्दछ। कक्षा ११ मा मौलिक विधा, पद्य/गद्य अध्ययन, एकाङ्की र सिर्जनात्मक लेखनमा जोड दिइएको छ भने कक्षा १२ मा पत्रकारिता, अनुवाद, निबन्ध, प्रयोजनमूलक लेखन तथा गहन साहित्यिक समीक्षा समावेश गरिएको छ।
१. साहित्य (पद्य/गद्य) – ३० घण्टा३० घण्टा
📜 पद्य खण्ड
  • पद्य परिचय : रस, छन्द, अलंकार
  • वार्षिकोत्सव (लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा)
  • नाच्नू नै मन लाग्छ (धरणीधर कोइराला)
  • घर (हरिभक्त कटुवाल)
  • शब्द र अर्थ (भावनाशील पद्यको अर्थग्रहण)
✍️ गद्य खण्ड
  • गद्य विधा – कथा, निबन्ध, एकाङ्की
  • अम्मा (इश्वरवल्लभ) – कथा
  • पहाडको कथा (सूर्यविक्रम ज्ञवाली)
  • दर्पणको आर्याको बयान (भैरव अर्याल)
  • साहित्यिक शैली र व्यञ्जनाको पहिचान
२. व्याकरण र भाषिक प्रयोग – १० घण्टा१० घण्टा
  • वर्ण र उच्चारण, शब्दवर्ग (नाम, सर्वनाम, क्रिया, विशेषण)
  • वाक्य रूपान्तरण, सन्धि, समास, शब्दकोश प्रयोग
  • लेखन चिह्न र मात्राको शुद्ध प्रयोग
  • अर्थको आधारमा शब्दभेद: पर्याय, विलोम, श्रुतिसमभिन्नार्थक
३. निबन्ध, एकाङ्की र प्रयोजनमूलक लेखन – १८ घण्टा१८ घण्टा
  • एकाङ्कीः आमाजस्ती (बालकृष्ण पोखरेल) – पात्र, कथावस्तु, अभिव्यक्ति
  • निबन्ध लेखन – समसामयिक, साहित्यिक र व्यक्तिगत निबन्ध
  • पत्र, टिप्पणी, समाचार लेखन, अन्तर्वार्ता तयारी
  • सारांश र प्रतिवेदन लेखनको आधारभूत ज्ञान
४. साहित्यिक विश्लेषण र अभिव्यक्ति – १२ घण्टा१२ घण्टा
  • पद्य/गद्यको प्रतिपाद्य, संरचना र शैलीगत विश्लेषण
  • रस निष्पत्ति, अलंकार पहिचान, भावानुवाद
  • सिर्जनात्मक लेखन – कविता, लघुकथा निर्माण
  • समूह छलफल र प्रस्तुतीकरण (मौखिक र लिखित मूल्याङ्कन)
५. लोकसाहित्य र सांस्कृतिक पहिचान – ८ घण्टा८ घण्टा
  • लोकगीत, लोककथा, उखान–टुक्का र रीतिरिवाज
  • नेपाली लोकसाहित्यको विविधता र महत्त्व
  • आख्यान र लोक विधाको अध्ययन
  • स्थानीय पर्व, सांस्कृतिक चाड र भाषिक विरासत
६. मौलिक सृजनात्मकता र समालोचना – १२ घण्टा१२ घण्टा
  • समालोचनाको आधार: साहित्यिक मूल्याङ्कन, गुण–दोष विश्लेषण
  • सर्जनाका प्रक्रिया (प्रेरणा, प्रस्तुति, पुनरावलोकन)
  • समसामयिक साहित्यिक विधामा सिर्जना गर्ने अभ्यास
  • कविता, निबन्धको रचनात्मक भनाइमा नयाँ प्रयोग
७. भाषिक सन्दर्भ र प्रयोगात्मक परियोजना – १० घण्टा१० घण्टा
  • भाषिक दस्तावेज, अन्तरवार्ता र ग्रामीण साहित्य अभिलेखीकरण
  • समूह परियोजना – साहित्यिक पत्रिका/हाते पुस्तक तयारी
  • स्थानीय भाषा–संस्कृतिसँग जोडिएर रिपोर्ट तयार गर्ने
  • प्रस्तुति र मूल्याङ्कन (बहुविध माध्यम)
१. गद्य र पद्यको गहन अध्ययन – ३२ घण्टा३२ घण्टा
  • गद्य: मृत्युको पर्खाइ (नारायण ढकाल), दोष चस्मा (ध्रुवचन्द्र गौतम)
  • पद्य: भन्छ तिमीलाई (सरुभक्त), भाग्यको विडम्बना (गोविन्द बहादुर मल्ल)
  • साहित्यिक प्रविधि: प्रतीक, बिम्ब, व्यक्तित्व निर्माण
  • प्रतिविम्ब, द्वन्द्व र सन्दर्भ समालोचना
२. पत्रकारिता र मिडिया लेखन – १२ घण्टा१२ घण्टा
  • समाचार लेखन, पूर्व–परिच्छेद, सम्पादकीय, विचार–भाष्य
  • अनलाइन पत्रकारिताको आधार, भाषा नियम, मिडिया नैतिकता
  • फिचर, अन्तरवार्ता तयारी तथा लेखन
  • प्रसारण मिडियाका लागि लिपि लेखन (रेडियो/टिभी)
३. प्रयोजनमूलक र सृजनात्मक लेखन – १६ घण्टा१६ घण्टा
  • प्रतिवेदन, आवेदन, अभिलेख, निबन्धको उच्चस्तरीय अभ्यास
  • शोध सारांश, परियोजना प्रस्तावना, मौलिक निबन्ध
  • साहित्यिक आत्मकथा र जीवनी लेखनको तयारी
  • समालोचनात्मक टिप्पणी र पुस्तक समीक्षा
४. अनुवाद विज्ञान र अन्तरसांस्कृतिकता – १० घण्टा१० घण्टा
  • अनुवाद सिद्धान्त, शाब्दिक र भावानुवाद, शैली हस्तान्तरण
  • नेपाली–अङ्ग्रेजी अनुवाद अभ्यास, साहित्यिक अनुवादका चुनौती
  • विभिन्न सांस्कृतिक अभिव्यक्तिको रूपान्तरण
  • प्रशासनिक र कानूनी अनुवादको प्रारम्भिक परिचय
५. नेपाली भाषा एवं साहित्यको इतिहास – १० घण्टा१० घण्टा
  • नेपाली भाषाको उत्पत्ति, लिपि विकास, प्रमुख युग (भानुभक्त, मोतीराम, लेखनाथ)
  • आधुनिक कविता र कथाको विकासक्रम
  • प्रमुख साहित्यिक आन्दोलन: रोमान्टिक, प्रगतिवाद, प्रयोगवाद
  • निबन्ध र एकाङ्की यात्रा, साहित्यकार योगदान
६. नाटक, रङ्गमञ्च र काव्यशास्त्र – ८ घण्टा८ घण्टा
  • एकाङ्की: “अकालको त्रासदी” (नमूना) – पात्र चरित्र र अभिव्यक्ति
  • रङ्गमञ्चीय तत्व, दृश्यलेखन, संवाद विश्लेषण
  • रस, छन्द, अलंकारको सैद्धान्तिक समीक्षा र प्रयोग
  • मञ्चनको लागि लिखित लिपि तयारी (समूह परियोजना)
७. आलोचना र सौन्दर्यशास्त्र – १० घण्टा१० घण्टा
  • साहित्यिक आलोचनाका पद्धति (औपचारिकता, ऐतिहासिक, मार्क्सवादी)
  • आलोचनात्मक निबन्ध लेखन, कृतिको मूल्याङ्कन प्रतिवेदन
  • सौन्दर्य बोध र सिर्जनाको मानक
  • समसामयिक आलोचकका दृष्टिकोणको अध्ययन
८. शोध–कार्यप्रणाली र परियोजना लेखन – १२ घण्टा१२ घण्टा
  • शोध प्रस्तावना, स्रोत सङ्कलन, सन्दर्भ सूची
  • सानो स्केलको भाषिक/साहित्यिक सर्वेक्षण तयार गर्ने
  • परियोजना प्रतिवेदन र मौखिक प्रस्तुति (समूह वा एकल)
  • शैक्षिक लेखनको शैली र स्वाचार्यता
📚 कक्षा ११ vs १२ – मुख्य भिन्नता
  • 🔹 कक्षा ११: साहित्यिक परिचय, व्याकरण आधार, एकाङ्की, लोकसाहित्य, सिर्जनात्मक अभिव्यक्ति
  • 🔸 कक्षा १२: पत्रकारिता, अनुवाद, प्रयोजनमूलक लेखन, साहित्य इतिहास, समालोचना र शोध परिचय
❓ अक्सर सोधिने प्रश्नहरू
कक्षा ११ नेपाली पाठ्यक्रममा कति वटा एकाइ छन्?
कक्षा ११ मा ७ मुख्य एकाइहरू छन्: साहित्य (पद्य/गद्य), व्याकरण र भाषिक प्रयोग, निबन्ध/एकाङ्की, साहित्यिक विश्लेषण, लोकसाहित्य, मौलिक सृजनात्मकता र प्रयोगात्मक परियोजना। कुल सैद्धान्तिक घण्टा १२० तोकिएको छ।
कक्षा १२ मा अनिवार्य नेपालीमा नयाँ के थपिएको छ?
कक्षा १२ मा पत्रकारिता र मिडिया लेखन, प्रयोजनमूलक लेखनको उन्नत स्तर, अनुवाद विज्ञान, साहित्यको इतिहास, नाटक/रङ्गमञ्च, आलोचना तथा शोध–प्रस्तावनालाई समावेश गरिएको छ। यसले विद्यार्थीलाई भाषिक र सिर्जनात्मक क्षेत्रमा व्यावसायिक आधार तयार पार्छ।
आन्तरिक मूल्याङ्कनको परिकल्पना कस्तो छ?
आन्तरिक मूल्याङ्कनमा २५% अङ्क प्रयोगात्मक परियोजना, उपस्थिति, कक्षाको सहभागिता तथा सिर्जनात्मक लेखनको मूल्याङ्कन गरिन्छ। बाह्य परीक्षामा ७५% रहन्छ। दुवै तहमा निरन्तर मूल्याङ्कन प्रणाली लागू हुन्छ।
परीक्षा प्रश्नको खाका कस्तो हुन्छ?
प्रश्नहरू वस्तुगत, लघु, दीर्घ उत्तरीय र सिर्जनात्मक लेखनमा आधारित हुन्छन्। पद्य/गद्यको सन्दर्भसहित व्याख्या, व्याकरणिक बुँदा, निबन्ध, पत्र लेखन, नाटकीय अंशको व्याख्यामा जोड दिइन्छ।